Connect with us

Sức khỏe

Thủ phạm khiến tinh trùng ‘chết yểu’

Sốt cao, chế độ ăn thiếu kẽm, làm việc môi trường nhiệt độ cao… đều ảnh hưởng đến sự hình thành tinh trùng.

Published

on

Chế độ ăn uống

Chế độ ăn thiếu một số chất như vitamin A, E; một số axít béo, axít amin và kẽm có thể ảnh hưởng trực tiếp lên tinh hoàn và gây giảm sinh tinh. Thiếu vitamin B liên quan đến quá trình sinh tinh do ảnh hưởng trực tiếp lên tuyến yên và gián tiếp lên tinh hoàn.

Gần đây nhiều ý kiến cho rằng các thức ăn hiện đại thường chứa nhiều gốc hóa học có tính estrogenic yếu; nếu tích tụ lâu ngày thì ức chế sinh tinh. Đây là một trong những nguyên nhân chính của hiện tượng giảm chất lượng tinh trùng của nam giới đang được báo động.

Nhiễm trùng

Một số trường hợp vô sinh nam do giảm sinh tinh trùng sau biến chứng viêm tinh hoàn của bệnh quai bị. Biểu mô sinh tinh bị ảnh hưởng hay bị hủy hoàn toàn do tác động trực tiếp của nhiễm trùng, hiện tượng viêm, tăng nhiệt độ hoặc do phản ứng miễn dịch sau khi hàng rào máu – tinh hoàn bị phá hủy.

Tăng nhiệt độ tinh hoàn

Ở người, nhiệt độ ở bìu thường thấp hơn thân nhiệt khoảng 2 độ C. Trong trường hợp tinh hoàn không xuống hoặc tinh hoàn ẩn, quá trình sinh tinh sẽ bị ngưng lại.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sốt trên 38,5 độ C có thể ức chế quá trình sinh tinh trong sáu tháng. Ngoài tác dụng ức chế sinh tinh, nhiệt độ cao gây tổn thương ADN của tinh trùng. Thonneau và cộng sự năm 1998 thực hiện phân tích trên nhiều báo cáo đã ghi nhận tăng nhiệt độ làm giảm sinh tinh và tăng tỷ lệ tinh trùng dị dạng. Tác giả này cũng cho rằng những tài xế lái xe đường dài do tư thế ngồi lâu và điều kiện làm việc khiến nhiệt độ bìu tăng, dẫn đến giảm sinh tinh và vô sinh.

Trong một nghiên cứu khác của Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ (TP HCM), thực hiện trên 400 cặp vợ chồng đến khám vô sinh, chất lượng tinh trùng giảm ở nhóm bệnh nhân làm việc trong môi trường nóng thuộc những ngành nghề khác như đầu bếp, thợ hàn, thợ luyện kim, thợ hồ …

Môi trường sống và làm việc

Nhiễm độc một số kim loại nặng như chì, cadmium và thủy ngân gây giảm sinh tinh và gây vô sinh. Hút thuốc nhiều và uống rượu cũng ảnh hưởng trực tiếp giảm sinh tinh. Nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ cho thấy chất lượng tinh trùng giảm ở những người hút thuốc lá và uống rượu.

Thuốc trừ sâu, diệt cỏ gây ảnh hưởng lên quá trình sinh tinh. Đặc biệt, dioxin cũng được ghi nhận có tác động lên quá trình sinh tinh và gây vô sinh. Quá trình sinh tinh trùng rất nhạy cảm với nhiều loại hóa chất có nguồn gốc công nghiệp và nông nghiệp.

Phóng xạ

Nếu tiếp xúc với phóng xạ cường độ cao, tất cả các loại tế bào sinh tinh đều bị ảnh hưởng dẫn đến vô tinh không hồi phục. Với cường độ thấp, quá trình sinh tinh phục hồi nhưng cần thời gian dài.

Ngoài ra, mặc dù quá trình sinh tinh hồi phục nhưng phóng xạ có thể gây tổn thương nhiễm sắc thể và gây bất thường ở thế hệ sau. Do đó, ở những bệnh nhân xạ trị để điều trị ung thư, người ta trữ lạnh tinh trùng trước khi xạ trị để duy trì khả năng sinh sản của bệnh nhân.

Từ trường

Từ trường với tần số thấp và cường độ cao gây tổn thương quá trình sinh tinh. Trong môi trường sống hiện nay, từ trường chủ yếu được tạo bởi các thiết bị điện gia dụng, thiết bị điện công nghiệp hoặc đường dẫn truyền điện. Các dạng từ trường này có sự thay đổi về tần số, cường độ và bước sóng.

Người ta cho rằng từ trường có tần số thấp, cường độ cao ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh. Gần đây, người ta cho rằng từ trường do điện thoại di động gây ra với tần số cao và cường độ trung bình cũng ảnh hưởng gián tiếp đến quá trình sinh tinh do tác động lên tuyến yên.

Các thuốc điều trị các bệnh lý nội khoa

Theo WHO, một số thuốc được ghi nhận ảnh hưởng đến sinh tinh như nội tiết tố, cimetidine, sulphasalazine, spironolactone, nitrofurantoin, niridazone, colchichine… Các thuốc điều trị ung thư thường ức chế mạnh quá trình sinh tinh. Hầu hết phác đồ hóa chất điều trị ung thư đều ảnh hưởng nhiều đến quá trình sinh tinh và gây tình trạng vô tinh tạm thời. Trong số đó, có khoảng 80% trường hợp hồi phục sau 5 năm.

Các bệnh toàn thân

Các bệnh lý toàn thân đều ít nhiều có ảnh hưởng đến hoạt động của tinh hoàn, nhưng nhiều khi không được chú ý. Các tình trạng bệnh lý cấp tính nặng như phỏng, nhồi máu cơ tim, chấn thương, phẫu thuật… đều ức chế chức năng tinh hoàn.

Suy thận mạn tính dẫn đến rối loạn điều hòa trục hạ đồi tuyến yên và gián tiếp ức chế chức năng tinh hoàn. Suy gan mạn tính gây rối loạn nội tiết, dẫn đến giảm sinh tinh, teo tinh hoàn, nữ hóa, giảm chức năng sinh hoạt tình dục…

Dương Vũ

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Sức khỏe

Thực đơn ăn kiêng giảm béo cho tuổi teen

Published

on

By

Ảnh minh họa: Printerest.

Trả lời:

Chào em,

Chỉ số BMI

hiện tại của em là 22,7, ở mức cân nặng phù hợp. Dù vậy, chỉ số này chỉ mang tính kham khảo vì không phản ánh lên được tỷ lệ giữa khối cơ và khối mỡ. Ở lứa tuổi của em thay vì tập trung vào số cân nặng thì nên chú ý duy trì và phát triển khối cơ, đồng thời giảm khối mỡ.

Nếu em muốn có hình thể gọn gàng hơn và khỏe mạnh, hãy kết hợp một lịch trình hoạt động thể chất thường xuyên cùng một chế độ ăn uống lành mạnh.  

– Ăn cân bằng giữa các nhóm thực phẩm, không loại bỏ bất cứ nhóm thực phẩm nào, cũng như không tiêu thụ một nhóm thực phẩm nào quá nhiều.

– Đảm bảo đủ ba bữa chính. Tuyệt đối không bỏ bữa.

– Một bữa ăn của em hãy đảm bảo vừa đủ lượng tinh bột và chất đạm từ thịt hoặc cá, trứng, hải sản, đậu, rau củ, trái cây, sữa hoặc các sản phẩm từ sữa. Nên ăn đa dạng thực phẩm thuộc nhóm tinh bột như gạo lứt, bánh mì nâu nguyên hạt, ngũ cốc… Ăn cân bằng đạm động vật và thực vật (đậu, hạt). Lưu ý đạm động vật nên ưu tiên cá, sau đó đến ức gà thay cho thịt.

– Lựa chọn trái cây ít ngọt. Không nên thay trái cây tươi bằng nước ép.

– Đối với rau củ, ưu tiên phương pháp luộc, chần.

– Đối với sữa và các sản phẩm từ sữa như sữa chua, phô mai… nên chọn loại tách béo, không đường.

– Hạn chế các món ăn vặt đường phố nhiều năng lượng rỗng không cần thiết như trà sữa, các loại nước có đường, bánh, xiên que và thức ăn nhanh như xúc xích, pizza, gà rán…

Về hoạt động thể chất, em nên duy trì tập luyện thường xuyên 60 phút mỗi ngày với những bài tập phù hợp cho cơ thể. 

Tóm lại em hãy tạo cho mình một thói quen sinh hoạt lành mạnh và năng động, đồng thời kiểm soát số lượng và chất lượng thực phẩm nạp vào hàng ngày. Như thế vừa đảm bảo sức khỏe thể lực và trí lực tốt mà không lo tăng cân nhiều.

Chúc em vui khỏe.

Thân ái.

Bác sĩ Trương Nhật Khuê Tường
Khoa Dinh Dưỡng Tiết Chế
Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM

Continue Reading

Sức khỏe

Làm sao giảm cân mà không ảnh hưởng đến việc học tập?

Published

on

By

Ảnh minh họa: Superskiny.

Trả lời:

Chào chị,

Với cân nặng hiện tại thì cháu bị thừa cân. Đa phần trẻ thừa cân không nhất thiết giảm cân vì chúng đang trong giai đoạn phát triển. Thay vào đó nên giữ cân hoặc tăng cân ở mức độ chậm sẽ phù hợp hơn.

Chị nên đưa cháu đi khám chuyên khoa dinh dưỡng, bác sĩ sẽ cho lời khuyên ăn uống và vận động phù hợp. Về cơ bản, để không tăng cân, chị có thể hướng dẫn cháu thực hiện một số điều sau:

Hãy kiên nhẫn và bắt đầu với những thay đổi nhỏ. Nên nhớ rằng cần giữ được những thói quen tốt suốt cả đời chứ không phải trong giai đoạn ngắn. Bạn có thể đặt mục tiêu thay đổi vào mỗi tuần, chẳng hạn như:

– Thay thế các loại nước có đường (nước ngọt có ga và các loại nước có đường khác như nước ép, nước trà đóng chai, trà sữa) bằng nước lọc. Đổi sữa có đường sang sữa ít hoặc không đường, tách béo.

– Tạo điều kiện cho trẻ bắt đầu một ngày học tập bằng bữa ăn sáng đầy đủ chất.

– Không nhất thiết phải sử dụng gạo trắng mỗi bữa ăn. Hãy đa dạng hóa nguồn tinh bột: gạo lứt, bánh mì nâu nguyên hạt, khoai, bắp…

– Mua những thực phẩm lành mạnh, có giá trị dinh dưỡng như trái cây, rau củ, các loại hạt khô như hướng dương, hạt điều, đậu phộng. Loại bỏ những món ăn vặt nhiều năng lượng nhưng giá trị dinh dưỡng không cao như các loại bánh snack, kem, bánh ngọt, kẹo, mứt có đường…

– Bạn có thể ăn bằng tô hoặc chén, đĩa size nhỏ hơn.

– Tạo điều kiện để có nhiều bữa ăn gia đình sum vầy. Hạn chế đi ăn ngoài (chỉ nên một lần trong tuần), đặc biệt tránh xa cửa hàng thức ăn nhanh.

Trẻ em cần vận động thể chất 60 phút mỗi ngày.

Nếu như bé chưa sẵn sàng cho việc vận động thể chất thì mẹ có thể bắt đầu tập cho con như sau:

– Giảm dần số giờ trẻ ngồi trước tivi hay sử dụng máy tính. Dành thời gian tìm hiểu về tính cách và suy nghĩ của trẻ.

– Tạo nhiều hoạt động mang tính gia đình như cùng đi dạo ở công viên hay khu vui chơi gần nhà, thả diều, đi xe đạp… thay vì cùng nhau ngồi uống cà phê hay xem phim.

– Để trẻ thể hiện sở thích và quan niệm về các bộ môn thể thao, từ đó giúp bé tìm ra và chơi một môn phù hợp.

Tóm lại, hãy tập trung vào thay đổi những thói quen xấu và sửa chúng thành những thói quen lành mạnh là điều quan trọng nhất để không bị tăng cân. Với một lối sống năng động và thói quen ăn uống lành mạnh hơn, tôi tin rằng bé sẽ tự tin với bạn bè và xã hội dù cân nặng đang ở mức bao nhiêu.

Thân ái.

Bác sĩ dinh dưỡng Trương Nhật Khuê Tường
Khoa Dinh dưỡng Tiết chế
Bệnh viện Đại Học Y Dược TP HCM

Continue Reading

Sức khỏe

Mẹo giúp bạn tăng khả năng giữ thăng bằng khi tập yoga

Published

on

By

Theo Zenlife, tập yoga chính là rèn luyện khả năng tập trung của cơ thể và tâm trí nhằm tăng sức mạnh, tính linh hoạt và sự cân bằng toàn thân. Giữ được thăng bằng một cách hoàn hảo, bạn sẽ không bị loạng choạng khi thực hiện các động tác, đồng thời tinh thần luôn thư thái, không gồng cứng.

Nếu bạn mới bắt đầu tập yoga và cảm thấy khó khăn trong việc giữ thăng bằng, hãy tham khảo một số mẹo đơn giản sau:

– Phân bố trọng lượng đồng đều trên đôi chân. Hãy đứng thẳng và cố gắng để cho các điểm chính trên bàn chân áp sát xuống mặt sàn, như thế khi tập các động tác, chân của bạn sẽ an toàn hơn. Thêm vào đó, hãy mở rộng các ngón chân để có sự tiếp xúc tốt hơn với mặt sàn.

– Duy trì sự liên kết cơ thể phù hợp. Đứng thẳng, đặt hông, đầu gối và mắt cá chân song song theo một đường thẳng. Giữ cho cánh tay thẳng, cân bằng ngang với vai.

– Giữ đôi mắt của bạn tập trung. Nhìn vào bất kỳ vật thể cố định nào ở ngang tầm mắt là cách đơn giản nhất để rèn luyện khả năng tập trung. Đừng nhắm mắt hoặc tập trung vào một vật di chuyển bởi như thế sẽ khó giữ thăng bằng hơn nhiều.

– Sử dụng cơ bụng. Cơ bụng đóng một vai trò quan trọng trong việc giữ thăng bằng trong luyện tập yoga. Hãy sử dụng cơ bụng nhiều hơn bằng cách hóp nhẹ lại, bạn sẽ thấy dễ dàng hơn để tìm được sự cân bằng trong cơ thể.

– Kiểm soát hơi thở. Khi bạn giữ thăng bằng thì thở đúng là yếu tố quan trọng nhất. Hãy giữ nhịp thở đều, hít thở thật chậm rãi nếu bạn không muốn mình ngã.

Đừng bỏ cuộc nếu bạn chưa thể cân bằng ngay thời gian đầu tập luyện. Hãy thử áp dụng các mẹo trên, bắt đầu tập bên cạnh một bức tường và dần dần đi ra xa, bạn sẽ cảm thấy an toàn hơn và tăng khả năng giữ thăng bằng.

Thi Trân

Continue Reading

Trending